Dokumenty nadania tytułu barona Andreas'owi von Hebenstreit.

Materiały źródłowe:
  1. Prośba Andreasa von Hebenstreit o nadanie tytułu barona;
  2. Rekomendacje;
  3. List Łaski Cesarza Franciszka II dla Wolnego Pana Świętego Cesarstwa Rzymskiego Andreasa von Hebenstreit - 29 maj 1795 rok.
[materiały znajdują się w Austriackim Archiwum Państwowym w Wiedniu, Nottendorfer Gasse 2, 1030 Wiedeń (dawny adres: Wallnerstrasse 6a, 1030 Wiedeń)]

Ad.1. Prośba.
Do Waszej Rzymsko-Cesarskiej, a także Królewskiej Mości Germanii, Jerozolimy, Węgrzech i Czech Najjaśniejszy Panie!

Najuniżniejsze przedstawienie sprawy i prośba Andreasa von Hebenstreit’a
Tajnego Radcy i Kanclerza Dworu Jego Książęcej Wysokości Biskupa Konstancji, a także pierwszego posła dyrekcjonalnego przy Szlachetnym Okręgu Szwabskim.
o podniesienie do stanu barona Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Najjaśniejsza Wysokość, Najpotężniejszy i Niezwyciężony Cesarzu Rzymski, także Germanii, Królu Jerozolimy, Węgier i Czech!

Najłaskawszy Cesarzu, Królu i Panie!
Z jak wielką wspaniałomyślnością i łagodnością Wasza Cesarska Mość raczycie zawsze wspierać i nagradzać tych, którzy w Waszych lub też w służbach stanów cesarskichwyróżniają się szczególnym zapałem w osiąganiu celów zmierzających w sposób najbardziej niepodważalny dla dobra całego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, o czym świadczą codzienne dowody i najbardziej wymowne przykłady.

Zachęcony tymi właśnie względami i z głębokim własnym wewnętrznym poczuciem, śmiem poddańczo przedstawić Waszej Cesarskiej Mości moją najpoddańszą prośbę. Czynię to w tym najpełniejszym czci zaufaniu, jakim napełniają mnie Waszej Cesarskiej Mości wrodzone, równie wspaniałomyślne, co najłaskawsze usposobienia. W związku z tym chciałbym zauważyć, że moi przodkowie pochodzili ze starożytnej szlachty w Tyrolu, tak jak w starym dokumencie z 1577 r. pojawia się trzech Hebenstreit'ów, a mianowicie Benedikt, Hanns i Christoph Hebenstreit von Sonnoburg, którzy piastowali wówczas urzędy dowódców [kapitanów] wojskowych. Co zaś tyczy się mnie samego, mija już ponad trzydzieści lat, odkąd służę pierwszemu panu księciu z wielce chwalebnego Kręgu Szwabskiego, Jego Wielkoksiążęcej Mości Księciu-Biskupowi Konstancji i ich książęcemu biskupstwu – początkowo jako radca dworski i rządowy, a od wielu lat jako rzeczywisty tajny radca i kanclerz dworu – ku ich najpełniejszej satysfakcji. Przez te wszystkie lata miałem także zaszczyt piastować stanowisko pierwszego posła dyrekcyjnego na zgromadzeniu wyżej wspomnianego Kręgu.

To, jak bardzo przy każdej okazji starałem się dowieść mej najgłębszej gorliwości w służbie oraz najwyższego przywiązania do najjaśniejszego domu arcyksiążęcego Waszej Cesarskiej Mości, a także jak usilnie dbałem o jego najważniejsze interesy, nie wymaga żadnego dodatkowego potwierdzenia – zwłaszcza że Jego Cesarska Mość Józef II, władca o najchwalebniejszej pamięci, z własnej najwyższej inicjatywy raczył obdarzyć mnie stanem rycerskim.

Z równie wielkim wysiłkiem i najoddańszym zapałem kierowałem całą swoją szczególną i wyłączną uwagę przy wszelkich okazjach, a zwłaszcza na Zgromadzeniu Kręgu Szwabskiego, ku temu, aby w ówczesnych groźnych okolicznościach wojennych w porę podjąć te zarządzenia i kroki, które odpowiadają pełnej łaskawej troski, nie do przecenienia i zbawiennej opiece, jaką Wasza Cesarska Mość otaczasz Święte Cesarstwo Rzymskie, oraz by je zrealizować. W tej materii Jego Ekscelencja poseł cesarski pan hrabia von Lehrbach udzielił mi najpełniejszego świadectwa, a w tym samym względzie Najmiłościwiej raczył mnie zaszczycić krzyżem orderu świętego Stefana jako znakiem najłaskawszego zadowolenia.

Gdy jednak, najłaskawszy Cesarzu, Królu i Panie, ta najwyższa łaska dodaje mi otuchy, a także okoliczności mojej rodziny nakłaniają mnie do błagania Waszej Cesarskiej Mości o dalszą najwyższą łaskę – podniesienia mnie wraz z moim męskim i żeńskim potomstwem do stanu barona Świętego Cesarstwa Rzymskiego wraz z zatwierdzeniem mego załączonego herbu.

Niech zatem moim nieustannym i jak najbardziej gorliwym dążeniem będzie dawanie czynnego dowodu najpokorniejszego przywiązania i oddania Waszej Cesarskiej Mości w każdej sytuacji – postawy, jakiej Wasza Cesarska Mość, w zamian za okazaną mi bezcenną cesarską łaskę, może słusznie oczekiwać od człowieka równie wiernego, co pełnego wdzięczności. Zapewniając o swym najgłębszym szacunku, składam swą najpokorniejszą prośbę, ufając w jej łaskawe rozpatrzenie, i z najwyższą czcią polecam się dalszej cesarskiej przychylności oraz łasce.

Wasza Cesarska Mość!

Najpokorniej – wierny i najposłuszniejszy

Andreas von Hebenstreit
Wiedeń, 29 maja 1795 roku – von Hoffman

Ad.2. Rekomendacje.
Najłaskawszy Cesarzu i Panie!
Andreas von Hebenstreit przedstawia w punkcie nr 1, z najgłębszym poddaństwem, iż jego przodkowie wywodzą się ze starej tyrolskiej szlachty; w dawnym dokumencie z 1577 roku wzmiankowani są trzej przedstawiciele rodu Hebenstreit’ów – Benedikt, Hanns oraz Kristoph Hebenstreit von Sonnoburg – pełniący wówczas funkcje dowódców [kapitanów] wojskowych. Sam wnioskodawca od ponad 30 lat służy księciu-biskupowi Konstancji oraz tamtejszej kapitule – początkowo jako radca dworu i rządu, a od wielu lat jako rzeczywisty tajny radca i kanclerz dworu, ciesząc się pełnym uznaniem przełożonych. Od wielu lat pełni również funkcję pierwszego posła dyrektorialnego przy szacownym Zgromadzeniu Kręgu Szwabskiego. Za swą niezmienną, pełną oddania gorliwość w służbie na rzecz Najwyższego Domu Arcyksiążęcego został on w przeszłości wyniesiony do stanu rycerskiego w krajach austriackich przez poprzednika Waszej Cesarskiej Mości na tronie cesarskim – cesarza Józefa II (o chwalebnej pamięci). Zważywszy, że wnioskodawca wykazywał się równie wielkim oddaniem w różnych okolicznościach – zwłaszcza podczas obrad Zgromadzenia Kręgu Szwabskiego w owych niebezpiecznych czasach – działając na rzecz Waszej Cesarskiej Mości oraz Najjaśniejszego Domu Arcyksiążęcego (za co dostąpił zaszczytu otrzymania krzyża Orderu świętego Stefana), zwraca się on teraz z najpokorniejszą prośbą do Waszej Cesarskiej Mości o łaskawe nadanie mu tytułu barona Świętego Cesarstwa Rzymskiego wraz z zatwierdzeniem przysługującego mu herbu. Najłaskawszy Cesarzu i Panie! Co się tyczy prośby Kanclerza Sądu w Konstancji von Hebenstreit’a o stan barona, to w sprawozdaniach Generalnego Dowództwa Rzeszy oraz cesarskiego poselstwa przy Kręgu Szwabskim wystąpiły w przeszłości różne okoliczności odnośnie do postępowania rzeczonego von Hebenstreit’a w sprawie kordonowej, w sprawie dyslokacji kontyngentu kręgu szwabskiego oraz przy innych okazjach, które nie przynoszą mu szczególnej rekomendacji i które skłoniły mnie do pozostawienia jego dawno wniesionego i usilnie popieranego wniosku o stan barona do tej pory bez biegu. Ponieważ jednak z drugiej strony rzeczony von Hebenstreit – poza sprawą admodiacji [sprawy własnościowo-gospodarcze], w którą wplecione mogą być jego zwykłe interesy – żywi dobre usposobienie dla najwyższej służby i ma na większą część stanów kręgu szwabskiego, a zwłaszcza na prałatów, tak decydujący wpływ, że bez jego dobrej woli nie da się zbytnio ruszyć naprzód w jakiejkolwiek sprawie w Kręgu Szwabskim, w związku z czym dyrektor kancelarii państwowej Waszej Cesarskiej Mości, hrabia von Lehrbach, w nadesłanym mi piśmie bardzo usilnie nalega, aby prośbie von Hebenstreit’a została jak najłaskawiej przyjęta, toteż nie mam dalszych oporów, aby najniżej polecić najwyższej łasce Waszej Cesarskiej Mości tę prośbę, tym bardziej, biorąc pod uwagę godną pożałowania śmierć księcia Wirtembergii, który miał dobre intencje oraz bardzo wątpliwego usposobienia jego następcy oddanego dworowi pruskiemu, wydaje się nade wszystko konieczne zapewnienie sobie rzeczonego von Hebenstreit’a, aby przez jego wpływ uzyskać przeciwwagę w kręgu przeciwko ewentualnym nieprzychylnym zamiarom nowego księcia i księcia zwołującego kręg, oraz móc posłużyć się nim do wsparcia Najwyższych wniosków w Kręgu. F. zu Colloredo-Mannsfeld Wiedeń, 29 maja 1795 roku.

Ad.3. Akt nadania tutułu.
Ad I.
Zgodnie z Waszą radą, postanawiam podnieść Andreasa Hebenstreit'a do stanu wolnych panów (baronów) Świętego Cesarstwa Rzymskiego, zatwierdzając jednocześnie jego dotychczasowy herb.
Franciszek II

Stan barona Świętego Cesarstwa Rzymskiego z predykatem Wielmożny dla tajnego radcy i kanclerza dworu Księstwa-Biskupstwa Konstancji, Andreasa von Hebenstreita. Wiedeń, 29 maja 1795 r. Expediteur P. A. Terack m. von, Hofmann dla H. von Neumüllera

AKTA RZESZY
Fragment oryginalnego aktu nadania tytułu barona dla Andreas'a von Hebenstreit. Stan panów i baronów z tytułem Wielmozny Wiedeń, 29 maja 1795 r. – Freiherr von Hebenstreit Andreas, tajny radca i kanclerz dworu biskupa Konstancji. My, Franciszek Drugi; Cesarz rzymski wybrany z łaski Bożej, przez wszystkie okresy cesarstwa, cesarz dziedziczny Austria, król Germanii, Węgier, Czechy, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, Galicji, Lodomerii i Jerozolimy, arcyksiążę Austrii, książę Lotaryngii; Książę Steyer, Karyntii i Krainy, Wirtenbergi, Górnego i Dolnego Śląska, książę hrabia Tyrolu etc. etc. Wyznamy publicznie tym listem za Nas i Naszych potomków w świętym Cesarstwie Rzymskim i podajemy do wiadomości wszystkiemu ludowi: Jakkolwiek dwory rzymsko-cesarskich stanów, do których wszechmogący Bóg nas według swojej ojcowskiej opieki powołał, są już uprzednio ozdobione wieloma baronowskimi, szlachetnymi i rodowymi domami oraz poddanymi; to jednak jesteśmy tym bardziej skłonni podnieść imiona i rody tychże do wyższej chłoty i godności oraz obdarzyć cesarską łaską, których przodkowie i oni sami w Naszych i świętej Rzeszy wiernopoddanycjh służbach ponad innych odznaczyli się ze szczególną najpoddańszą uległością i dobrze się zachowali, aby przez tego rodzaju łagodne nagrody również inni zostali pobudzeni i zachęceni do naśladowania dobrego zachowania oraz pełnienia szlachetnych i chwalebnych czynów.

Zasługi (Merita)
Gdy nam teraz przez naszego i Rzeszy miłego wiernego Andreasa von Hebenstreita zostało najpoddańsziej przedłożone, że jego przodkowie wywodzili się ze starożytnej szlachty z Tyrolu i już w starym dokumencie z roku 1577 występuje 3 Hebenstreit'ów z Sonnoburg, którzy służyli wówczas jako dowódcy wojskowi (Kriegshauptleute), on zaś sam przez ponad 30 lat służył zwołującemu księciu Szwabskiego Kręgu, księciu-biskupowi Konstancji – początkowo jako radca dworski i rządowy, od wielu lat zaś jako rzeczywisty tajny radca i kanclerz dworu z najpełniejszą satysfakcją wierno-gorliwymi usługami i przez ten sam okres pokojowo piastuje stanowisko pierwszego posła dyrekcyjnego na każdorazowym zgromadzeniu tego Kręgu; Zważając na to i w łaskawym rozważeniu wielorako okazanego nam i naszemu arcyksiążecemu domowi najoddańszego zapału w służbie oraz czynnego starania o krzewienie Naszego interesu, został on przez pamięci świętej pamięci Naszego Pana wuja i przodka na Rzeszy, cesarza Józefa Drugiego, Mości i podniesiony do stanu rycerskiego krajów dziedzicznych, a przez nas obdarzony krzyżem orderowym Królewskiego Węgierskiego Orderu św. Stefana, przeto gorąco pragnie i najpoddańszej prosi Nas, abyśmy z najwyższej cesarskiej łaski raczyli podnieść jego wraz z małżeńskim potomstwem obojga płci do stanu barona świętego Cesarstwa Rzymskiego z predykatem Wohlgebohren i zatwierdzeniem załączonego herbu, którą to bezcenną łaskę gotów jest, może, ma i powinien z najpoddańszą wdzięcznością oddać Nam i świętemu Cesarstwu Rzymskiemu.

Kreacja (Creatio)
Dlatego my z wyżej podanych, poruszających Nasze cesarskie serce przyczyn, z dobrze przemyślaną umysłowością, dobrą radą i słuszną wiedzą uczyniliśmy Andreasowi von Hebenstreit cesarską łaskę i podnieśliśmy, ustanowiliśmy i obdarzyliśmy godnością jego wraz z jego małżeńskimi prawymi spadkobiercami i spadkobiercami tychże spadkobierców obojga płci, linii zstępnej, na wieki wieków w stan, honor i godność Naszych i świętego Cesarstwa Rzymskiego baronów i baronowych, przyjęliśmy także, stowarzyszyliśmy i zrównaliśmy ich w rzędzie, gronie i wspólnocie tychże; Czynimy, łączymy, zrównujemy i stowarzyszamy ich do tego rzędu, grona i wspólnoty, udzielamy i dajemy im tytuł i imię Naszych i świętego Cesarstwa Rzymskiego baronów i baronowych Naszych, stanowimy i chcemy, aby oni na wieki wieków byli Naszymi i świętego Cesarstwa Rzymskiego baronami i baronowymi, tak się nazywali i podpisowali, i byli przez Nas i Naszych potomków na Rzeszy oraz wszystkich innych uważani i uznawani, mając ku temu wszelką łaskę, honor, godność, korzyść, prawo i sprawiedliwość, przywileje, chwałę na zgromadzeniach rzeszy i innych oraz turniejach rycerskich, do przyjmowania i piastowania dobrodziejств (Beneficia) na kościołach katedralnych i kolegiackich, urzędach duchownych i świeckich oraz lennach, będąc także do nich, jako inni Nasi i Rzeszy od swoich czterech pradziadków ze strony ojca i matki praworządzeni baronowie i baronowie, uczestniczącymi, zdatnymi i zdolnymi.

Herb (Arma)
Dlatego i dla lepszej pamięci tej Naszej cesarskiej łaski udzieliliśmy jemu, Andreasowi, baronowi świętego Cesarstwa Rzymskiego von Hebenstreit, jego małżeńskim prawym spadkobiercom i spadkobiercom tychże obojga płci, następującego herbu baroneskiego i łaskawie zezwoliliśmy i pozwoliliśmy go prowadzić na wieki: Tarcza przedzielona w poprzek wąskim srebrnym pasem na pole górne czerwone i dolne złote. W górnej połowie pojawia się rosnący, ubrany na złoto mężczyzna bez rąk, z opaską na głowie, czarnym kołnierzem szyjnym i opaską lędźwiową, patrzący na wprost; w dolnej zaś czarny naturalny tetruch (kura domowa/bażant/kogut bojowy – Streithahn), kroczący. Tarczę pokrywa zwykła korona baroneska Rzeszy: na niej spoczywają dwa złote korony, wolne, szlacheckie, otwarte, o barwie niebieskiej od wewnątrz, podbite czerwienią turniejowe hełmy, ozdobione złotą bioką szyjną oraz czerwono-złotymi labrami; na hełmie po prawej stronie stoi wyprężony lewy ramię w pełnej zbroi, trzymające miecz o złotym rękojeści i gotowe do cięcia, po lewej zaś wyżej opisany rosnący mężczyzna patrzący do wewnątrz, tak jak to baroneskie herb pośrodku tego Naszego cesarskiego listu łaski barwami właściwie został wykreślony i namalowany.

Predykat (Praedicatum)
Dalej i aby wyżej wspomniany Andreas, baron świętego Cesarstwa Rzymskiego von Hebenstreit, mógł dostrzec jeszcze większą Naszą cesarską łaskę, jaką mu jesteśmy przychylni, uczyniliśmy Jemu, jego małżeńskim spadkobiercom i potomstwu obojga płci cesarską łaskę i dali wolność, aby odtąd na wieczne czasy od Nas i Naszych potomków na świętej Rzeszy z Naszej i ich kancelarii we wszystkich pisanych do nich i wydawanych pismach, listach i dokumentach, gdziekolwiek będą wymienieni, nadawany i przydzielany im był tytuł i słowo honoru: Wielmożny (Wohlgebohren), co też poleciliśmy i nakazaliśmy już uczynić w Naszych kancelariach.

Erzkanclerze (Archicancellarios)
Rozkazujemy i polecamy zatem niniejszym arcybiskupom Moguncji, Trewiru i Kolonii jako Naszym i świętego Cesarstwa Rzymskiego elektorom i arcykanclerzom przez Germanię, Galię, królestwo Arelatu i Włochy, a także wszystkim innym Naszym kancelarizam, administratorom kancelarii i sekretarzom, obecnym i przyszłym, surowo i stanowczo tym listem, i chcemy, aby wydali, stworzyli i polecili stosowny rozkaz i zarządzenie w kancelariach Naszych i Naszych potomków, a także z powagą i pilnością pilnowali, aby odtąd wyżej wspomnianemu Andreasowi, baronowi świętego Cesarstwa Rzymskiego von Hebenstreit, jego małżeńskim spadkobiercom i potomkom obojga płci przydomek i słowo honoru Wohlgebohren były dodawane i nadawane.

Mandat (Mandat)
Rozkazujemy następnie wszystkim i każdemu z osobna elektorom, książętom duchownym i świeckim, prelatom, hrabiosom, wolnym panom, panom, rycerzam, kneziom, marszałkom krajowym, starostom krajowym (Landeshauptleute), wojewodom krajowym (Landvögte), dowódcom, wikariuszom (Vitzdomen), wójtom, zarządcom zamkowym (Pfleger), zarządcom krajowym (Verweser), urzędnikom, sędziom krajowym, wójtom gminnym (Schultheißen), burmistrzom, sędziom, radnym, znawcom herbów, heroldom, prefektom, obywatelom, gminom i w ogóle wszystkim innym Naszym i Rzeszy poddanym i wiernym, jakiejkolwiek by byli godności, stanu lub powołania, surowo i stanowczo tym listem, i chcemy, aby wyżej my wspomniany Andreas, baron świętego Cesarstwa Rzymskiego von Hebenstreit, jego małżeńscy prawi spadkobiercy i spadkobiercy tychże obojga płci, na wieczne czasy, we wszystkich i wszelkich baroneskich zgromadzeniach, sprawach, czynnościach i przedsięwzięciach, jako Nasi i świętego Cesarstwa Rzymskiego prawno-urodzeni baronowie i baronowie, honoru, godności, wolności, praw i sprawiedliwości spokojnie zażywali, używali, cieszyli się i całkowicie przy nich pozostawali, w tym nie przeszkadzali ani nie pozwalali przeszkadzać, lecz we wszystkim tym, jak wyżej stoi, stanowczo wspierali, chronili i osłaniał, a kto by tak nie uczynił ani nie pozwolił uczynić innej drogi w żaden sposób, aby uniknął Naszej i Rzeszy ciężkiej niełaski i kary, a ponadto grzywny, mianowicie 100 marek czystego złota (lötiges Gold), którą każdy, jak często popadnie w winę przeciwko temu, ma nieodwołalnie zapłacić połowę do Naszej i Rzeszy komory, a drugą połowę wyżej wspomnianemu Andreasowi, baronowi świętego Cesarstwa Rzymskiego von Hebenstreit lub jego małżeńskiemu potomstwu tak poszkodowanemu, i poza tym nikomu nie naruszać jego praw i sprawiedliwości.

Na dowód czego...

Wiedeń, dnia 29 maja 1795 roku.